Sıcaklar bastırdığında en sık başına gelen şeylerden biri midenin aniden bozulmasıdır. Tatildesin, deniz kenarındasın, derken bir öğün sonrası gün boyu tuvaletle aranı düzeltmeye çalışıyorsun. Yaz ishali çoğu zaman ciddi bir hastalıktan değil, sıcakta hızla bozulan yiyeceklerden ve temiz olmayan sudan kaynaklanır.

Biz erkekler genelde “bana bir şey olmaz” diyerek bu konuda fazla rahat davranırız. Oysa birkaç basit alışkanlık, tatilinin ortasında günlerini kaybetmenin önüne geçer. Hadi nelere dikkat etmen gerektiğine bakalım.

Sıcakta besin nasıl bozulur?

Yaz sıcağında bakteriler çok daha hızlı çoğalır, çünkü ılık ortam onlar için ideal bir üreme alanıdır. Özellikle et, tavuk, mayonezli soslar ve süt ürünleri dışarıda bırakıldığında kısa sürede risk taşır hale gelir. Piknikte ya da plajda saatlerce çantada bekleyen yiyecekler, görünüşte normal dursa bile mideni bozabilir. Soğuk zinciri kırılan her şeyden şüphelen ve tereddüt ettiğinde yemeyi bırak. Bir öğünü atlamak, üç günü yatakta geçirmekten her zaman daha iyidir.

Su kaynağına neden dikkat etmelisin?

Tatilde en kolay gözden kaçırdığın şey içtiğin suyun kaynağıdır. Bilmediğin bir bölgede musluk suyunu doğrudan içmek, buz olarak içeceğine eklemek ya da onunla diş fırçalamak bile ishale yol açabilir. Kapalı şişe su tercih etmek, gittiğin yerin su koşullarından emin değilsen en güvenli yoldur. Açık büfede duran ayranı, limonatayı ya da taze sıkılmış suyu da ne kadar beklediğini bilmeden içme. Su konusunda biraz fazla titiz olmak, sonradan pişman olmaktan iyidir.

Belirti çıkınca ne yapmalısın?

İshal başladığında ilk hedefin sıvı kaybını önlemektir, çünkü asıl tehlike ishalin kendisi değil vücudun susuz kalmasıdır. Bol su iç, kaybettiğin minerali yerine koymak için tuzlu-şekerli sıvılardan faydalan; bu konuda terlemeyle kaybettiğin minerali nasıl yerine koyarsın yazısı işine yarar. Ağır, yağlı ve baharatlı yiyeceklerden bir süre uzak dur; pirinç, muz, haşlanmış patates gibi sindirimi kolay seçeneklere yönel. Birkaç günde geçmezse, ateş eşlik ediyorsa ya da halsizlik artıyorsa kendi kendine çözmeye çalışma.

Önlem almak neden daha kolay?

İshale yakalanmamak, yakalandıktan sonra toparlanmaktan çok daha az çaba ister. Yemekten önce ellerini yıkamak, sıcakta bekleyen yiyecekleri tüketmemek ve şüpheli suyu içmemek gibi alışkanlıklar zamanla otomatikleşir. Tatil boyunca sağlık rutinini de büsbütün bir kenara bırakma; tatilde bozulan sağlık rutinine geri dönmek bu açıdan iyi bir hatırlatma. Bu küçük dikkatler, yaz boyunca enerjini ve keyfini ayakta tutar. Sonuçta tatilin tadını kaçıran çoğu sorun, aslında önlenebilir cinstendir.

Yaz ishali kaderine yazılmış bir şey değil; büyük ölçüde senin elinde. Temiz su, doğru saklanmış besin ve basit hijyen alışkanlıklarıyla riski büyük oranda azaltabilirsin. Bu yaz tatilini yatakta değil, ayakta geçirmek istiyorsan bu birkaç maddeyi aklında tut.