Bilgisayarın açılması dakikalar sürüyor, basit bir tarayıcı bile takılıyorsa ilk akla gelen “artık yenisini almam lazım” oluyor. Oysa çoğu zaman eski makineden hâlâ ciddi bir performans çıkarmak mümkün; üstelik cebini de yormadan.

Soğuk kış akşamlarını evde, ekran başında geçirdiğimiz bu dönemde bilgisayarın hızlı çalışması işine yarar. Hemen başlayalım; adımların çoğu birkaç dakika sürüyor ve ücretsiz.

Önce gereksiz yükü at

Zamanla bilgisayara kurulan ve hiç kullanılmayan programlar arka planda kaynak tüketir. Kullanmadığın uygulamaları kaldırmak, başlangıçta otomatik açılan programları azaltmak gözle görülür bir fark yaratabilir.

Tarayıcıdaki onlarca açık sekme ve gereksiz eklenti de belleği yorar; bunları sadeleştirmek çoğu kişi için anında bir rahatlama getirir. Diskteki gereksiz dosyaları temizlemek de yer açar. Bu mantık aslında telefon hafızanı nasıl boşaltırsın yazısındakiyle aynı: önce çöpü temizle.

Donanım tarafında ne yapılabilir?

Eğer makine hâlâ yavaşsa, en büyük sıçramayı genellikle SSD’ye geçiş sağlar. Eski mekanik diski bir katı hal diskiyle değiştirmek, açılış ve uygulama hızlarını belirgin şekilde artırabilir. RAM eklemek de çoklu işlerde rahatlatır.

Bu yükseltmeler, yeni bir cihaz almaktan çok daha ekonomik olabilir. Hangi parçanın uyumlu olduğunu modelin üzerinden araştırmak ya da bir teknik servise sormak, yanlış parça almanı önler.

Yazılımı da güncel tut

Donanım kadar yazılım da önemli. İşletim sistemini ve sürücüleri güncel tutmak hem performansı hem güvenliği destekler. Arada bir yeniden başlatmak da biriken geçici yükü temizler; günlerce uykuda bırakılan bir makine zamanla yavaşlar.

Yedeklemeyi unutma

Sistemi temizlemeden ya da donanım değiştirmeden önce verilerini güvene almak şart. Verilerini düzenli yedeklemenin yolları yazısı bu konuda iyi bir başlangıç. Bulut depolama gerçekten güvenli mi sorusu da yedek seçeneklerini değerlendirirken işine yarar.

Fiziksel temizliği de atlama

Performansı düşüren tek şey yazılım değil. İçeride biriken toz, soğutucu fanları tıkayarak makineyi ısıtır; ısınan bir bilgisayar ise kendini korumak için yavaşlar. Masaüstü kasanı dikkatlice açıp fanları basınçlı havayla temizlemek, dizüstü cihazlarda ise hava giriş deliklerini açık tutmak sıcaklığı düşürür. Cihazı yumuşak ve havasız bir yüzey yerine sert, düz bir zeminde kullanmak da serin kalmasına yardımcı olur. Kış aylarında kaloriferin hemen yanında çalıştırmamaya da dikkat et; ısı, donanımın en sessiz düşmanlarından biri. Klavyenin altına ve bağlantı noktalarına biriken tozu ara sıra temizlemek de hem görüntüyü hem de temas sorunlarını düzeltir. Kısacası temiz ve serin bir makine, çoğu zaman daha hızlı bir makinedir.

Sonuç

Eski bilgisayarına bir şans daha vermeden yenisine para harcamak çoğu zaman gereksiz. Bu hafta başlangıç programlarını sadeleştir, gereksiz dosyaları temizle ve mümkünse bir SSD yükseltmesini değerlendir. Makinen sandığından çok daha uzun ömürlü olabilir.